Emissieloos werken op hoogte: elektrisch materieel wordt de norm op de bouwplaats

De elektrificatie van de bouwplaats is geen toekomstmuziek meer. Steeds meer gemeenten stellen emissie-eisen aan bouwprojecten in de binnenstad, opdrachtgevers nemen uitstootcriteria op in aanbestedingen en de aangescherpte stikstofregels dwingen aannemers om kritisch naar hun materieelpark te kijken. Waar de discussie lang over graafmachines en kranen ging, verschuift de aandacht nu naar een categorie die op vrijwel elke bouwplaats staat: het materieel voor werken op hoogte.

Waarom hoogwerkers vooroplopen in de transitie
Hoogwerkers zijn een dankbare categorie om te elektrificeren. Anders dan grondverzetmachines draaien ze zelden acht uur continu op vol vermogen. Een hoogwerker rijdt naar zijn positie, heft het platform en staat daarna vooral stil. Dat gebruiksprofiel past uitstekend bij accutechniek. Moderne lithiumaccu’s halen bij dit soort inzet gemakkelijk een volledige werkdag, en laden gebeurt buiten werktijd aan een gewoon stopcontact of krachtstroomaansluiting.

Het aanbod is er inmiddels naar. Elektrische schaarhoogwerkers zijn al jaren standaard voor binnenwerk, maar de vloot verbreedt snel. Elektrische knikarmhoogwerkers met werkhoogtes tot 16 meter en accugedreven telescoophoogwerkers boven de 24 meter zijn vandaag gewoon leverbaar. Fabrikanten als Zoomlion en Dingli, die de afgelopen jaren fors op de Europese markt zijn ingestapt, zetten zwaar in op lithium-ion en leveren hun nieuwe generaties standaard elektrisch. Wie het actuele aanbod van elektrische hoogwerkers naast dat van vijf jaar geleden legt, ziet dat het verschil in werkhoogte en capaciteit met diesel vrijwel verdwenen is.

De businesscase is scherper dan veel aannemers denken
Elektrisch materieel heeft een hogere aanschafprijs, maar de totale gebruikskosten vertellen een ander verhaal. Stroom is per draaiuur goedkoper dan diesel. Elektrische aandrijflijnen hebben minder bewegende delen, dus minder onderhoud en minder stilstand. En er is een post die vaak vergeten wordt: inzetbaarheid. Een diesel hoogwerker mag een afgesloten hal of parkeergarage niet in. Een elektrische machine wel, en die draait daardoor meer declarabele uren per jaar.

Daar komt de aanbestedingskant bij. Projecten met emissie-eisen zijn voor aannemers zonder elektrisch materieel simpelweg niet toegankelijk. De machine die vandaag te duur lijkt, is morgen de toegangskaart tot werk dat anders naar de concurrent gaat.

Waar het in de praktijk nog knelt
Eerlijk is eerlijk: de transitie kent knelpunten. Laadinfrastructuur op de bouwplaats is er lang niet altijd, zeker in de vroege bouwfase wanneer de netaansluiting nog ontbreekt. Netcongestie maakt tijdelijke zware aansluitingen in delen van het land lastig. En bij ruwterrein-toepassingen met lange transportafstanden op het terrein blijft diesel voorlopig een rol spelen.

De praktische oplossing die zich aftekent is hybride inzet van het park: elektrisch waar het kan, diesel waar het echt moet. Voor de meeste binnenstedelijke en binnenwerk-toepassingen is elektrisch vandaag al de logische standaard. Leveranciers spelen daarop in met gemengde vloten; zo biedt alplift.com naast elektrische schaarhoogwerkers en knikarmhoogwerkers ook accugedreven materiaalliften, zodat zowel personen als materiaal emissievrij omhoog kunnen.

Wat dit betekent voor de investeringsagenda
Voor bouwbedrijven die de komende jaren materieel vervangen is de afweging veranderd. De vraag is niet meer of elektrisch de standaard wordt op hoogte, maar wanneer het eigen park om moet. Wie nu diesel koopt, koopt een machine die halverwege zijn afschrijvingstermijn van steeds meer bouwplaatsen wordt geweerd. Wie elektrisch koopt, koopt toegang tot binnenstedelijke projecten, lagere gebruikskosten en een restwaarde die naar verwachting beter overeind blijft. De rekensom verschilt per bedrijf, maar de richting is voor de hele sector dezelfde.