Slimmere laadoplossingen nodig voor elektrisch bouwmaterieel

Zero emissie bouwen is op steeds meer locaties verplicht. Zaken als netcongestie, het beperkte aanbod elektrisch materieel en kinderziektes in laadsystemen, voortkomend door de snelle ontwikkelingen en innovaties, vormen grote uitdagingen. Alleen door slim te laden kan de bouwsector in Nederland verder elektrificeren. ElaadNL test en ontwikkelt slimme laadoplossingen. Dit kennis- en innovatiecentrum in Arnhem is een initiatief van de Nederlandse netbeheerders. 

De netbeheerders in Nederland richtten ElaadNL vijftien jaar geleden op. ‘Met als doel om het laden van personenwagens te faciliteren’, legt onderzoeker bij ElaadNL, Flip Oude Weernink, uit. ‘In de beginjaren plaatsten we laadpalen om deze markt op gang te brengen. Daar zijn we meegestopt toen we steeds meer gingen testen en ontwikkelen.’ Het kennis- en innovatiecentrum heeft alle kennis en kunde in huis om netcongestie te verminderen. ‘Bijvoorbeeld door slim en netbewust laden mogelijk te maken en te stimuleren.’ElaadNL is er voor en door netbeheerders, maar producenten en eindgebruikers plukken er ook de vruchten van. Flip: ‘Ik fungeer als de ogen en oren van de beheerders in de markt. Door de belangen van eindgebruikers mee te nemen, dragen mijn collega’s en ik bij aan laadoplossingen die voor alle betrokken partijen werkbaar zijn.’  

Fabrikanten elektrisch materieel en voertuigen testen bij Elaad
ElaadNL is een unieke organisatie. ‘Er zijn geen soortgelijke initiatieven in de landen om ons heen. Daarom komen fabrikanten van onder andere elektrische trucks en ander bouwmaterieel naar ons om te testen.’ Dat testen vindt plaats in het testlab in Arnhem. Elaad onderzoekt de verwachte groei van verschillende vormen van elektrisch vervoer, de bijbehorende laadinfrastructuur en hoe deze slim in te passen in het stroomnet. Dat is hard nodig. ‘Op bouwplaatsen staan vaak laadpalen van verschillende aanbieders en wordt er met materieel van verschillende merken gewerkt. Aannemers en andere bedrijven in de bouwketen willen zeker weten dat ze kunnen laden.’ Hij legt uit dat het nog vaak misgaat. ‘Niet alle materieel en laadpalen communiceren goed met elkaar. Terwijl niemand met leeg gereedschap, materieel of voertuig wil komen te zitten.’ Elaad analyseert bijvoorbeeld hoe een bepaald elektrisch bouwvoertuig laadt met laadpalen van verschillende fabrikanten. ‘We koppelen testresultaten terug naar fabrikanten en voegen al onze ervaringen en testresultaten samen in (laad)protocollen. In heel Europa worden fabrikanten dringend geadviseerd om met deze protocollen te werken.’ 

Laden bij een bedrijf in de buurt van bouwplaats
Steeds meer bedrijven in de bouwketen gebruiken elektrische voertuigen en ander bouwmaterieel. Flip: ‘Het zou goed kunnen dat de bouw in de toekomst op veel bouwplaatsen niet het maximale vermogen aan stroom meer kunnen krijgen. Dan zijn slimme laadoplossingen nog harder nodig.’ Elaad geeft ondernemers in de bouw inzicht in de oplossingen en mogelijkheden. ‘Bij veel bouwterreinen staan om de hoek openbare laadpalen voor elektrische auto’s. Daar kan de aannemer ook voertuigen mee opladen. Of ga in gesprek met een bedrijf in de buurt dat een grote netaansluiting heeft en ’s avonds gesloten is.’ Dit soort slimme oplossingen schelen nog in de kosten ook. ‘De projectplanner vraagt dus geen dure aansluiting meer aan bij de netbeheerder, maar gaat koffiedrinken bij bedrijven in de buurt.’ Een andere optie is de inzet van accu-containers op de bouwplaats. ‘Deze laad je ’s nachts op en gebruik je overdag om voertuigen en ander elektrisch materieel op te laden. Door slim en netbewust te laden kan deze branche toch laden, ondanks de netcongestie op veel locaties.’ Nog een slimme oplossing is laden op momenten waarop er voldoende energie beschikbaar is. ‘Dat gebeurt al op laadpleinen voor personenwagens. Netbeheerders schroeven in overleg met laadpartijen op bepaalde momenten het laadvermogen tijdelijk terug. Laden kan dan nog wel, maar gaat wat langzamer.’ Hij benadrukt: ‘We zullen er hoe dan ook voor zorgen dat er altijd geladen kan worden.’ Dat terugschroeven gebeurt bijvoorbeeld einde middag en begin van de avond. ‘Dé momenten dat mensen thuiskomen en gaan koken. Na deze piek kan de bouw weer volop laden.’ 

Alleen ’s nachts stroom afnemen? Nieuwe contractvormen komen eraan
Ondertussen werken de netbeheerders aan het verzwaren van het Nederlandse stroomnetwerk. Flip benadrukt dat efficiënter omgaan met stroom een doel blijft, ook als over tien jaar dat netwerk voldoende uitgebreid is. ‘Want dat zorgt voor een grote kostenbesparing.’ En er komen nieuwe contractvormen, bijvoorbeeld voor bedrijven die alleen ’s nachts stroom willen afnemen voor het laden. ‘Overdag kan de aansluiting gebruikt worden door een andere partij. Deze contractvorm komt in 2025 beschikbaar.’   

Productie af-fabriek zal stijgen
Veel elektrische voertuigen zijn nu nog omgebouwde dieselvoertuigen en productie op grote schaal is er nog niet. Dat maakt de investering voor bedrijven in de bouwketen hoog. Verwacht Flip dat dit snel zal veranderen en zouden subsidies de elektrificatie in de bouw kunnen versnellen? ‘Nu kopen alleen de early adapters elektrisch materieel. Als de vraag stijgt, dan dalen de prijzen en gaan producenten ook af-fabriek elektrisch materieel produceren. Dat zal gebeuren zodra ze in de VS, India en China emissieloos gaan bouwen. Een aantal bedrijven uit Europa koopt al elektrisch materieel in China in. Dat zal fabrikanten dichterbij stimuleren op de productie op te schroeven.’ Flip ziet subsidies niet als de oplossing. Vanuit zijn werk heeft hij niets te maken met de aanschaf van elektrisch materieel en voertuigen, maar over subsidies heeft hij wel een mening. ‘Ik vind dat opdrachtgevers opdrachtnemers meer zekerheid kunnen bieden. Dat is nodig om zero emissie bouwen echt op gang te brengen. Een bouwbedrijf zal voor een klus van een jaar geen elektrische shovel kopen, maar een opdrachtgarantie van vijf jaar maakt de aanschaf een stuk gunstiger.’ Bedrijven kunnen hier natuurlijk ook zelf over in gesprek gaan met opdrachtgevers. 

Meer weten?
Eind juni publiceert ElaadNL een studie naar de impact van zero emissie bouwen op het elektriciteitsnet tot 2050. Ook staan hierin marktontwikkelingen, groeiscenario’s en verschillende manieren van laden. Op 4 juli wordt de studie digitaal gepresenteerd via de website van ElaadNL. 

Tekst: Sara Terburg                

Fotografie: ElaadNL

Aanmelden kan via de QR-Code  

Veilig laden op de bouwplaats
‘Opladen op de bouwplaats moet veilig gebeuren, vinden we bij ElaadNL. De werkgroep KOMAT van Bouwend Nederland heeft onlangs nieuwe richtlijnen uitgegeven voor laadpalen op bouwterreinen, gebruik die. Er kan veel misgaan. Op de bouw moet alles mobiel zijn. Dus wat gebeurt er; er wordt een stekker geplaatst op de netaansluiting die uit de grond komt en die de paal in moet. Zo’n stekker kan door iedereen losgetrokken worden en dat is gevaarlijk, want er gaan honderden Volts doorheen en als er kortsluiting ontstaat dan kunnen er ook problemen met de elektriciteit ontstaan op het achterliggende net waar bijvoorbeeld woonwijken op aangesloten zijn. ’ Het is volgens Flip dan ook verstandig om een selectieve groep werknemers toegang te geven tot de elektrische voertuigen, het materieel en de laadpaal.  

1,7 miljoen laadpalen in 2030
ElaadNL heeft samen met tien andere partijen (zoals Bouwend Nederland en Techniek Nederland) de Human Capital Agenda Laadinfra opgesteld waarmee het kennisontwikkeling en het werven van talent voor de laadsector stimuleert. ‘Gezamenlijk werken we aan een opleiding tot laadpaalmonteur en in mbo-opleidingen komt een keuzemodule Elektrische Voertuigen.’ Ook werken de organisaties aan nieuwe methoden om laadpalen met minder inzet van menskracht aan te sluiten. En ElaadNL draagt met kennis en kunde bij om in 2030 in Nederland 1,7 miljoen laadpalen te realiseren. ‘Deze doelstelling komt voort uit de Nationale Agenda Laadinfrastructuur en hiermee sluiten we aan bij het Klimaatakkoord.’ Er is nog een lange weg te gaan, want Nederland telt op dit moment rond de 165 duizend locaties met openbare, semi-openbare laadpalen en snellaadpunten. Het aantal thuislaadpunten ligt op zo’n 550 duizend. 

Flip Oude Weernink
onderzoeker bij ElaadNL

Slim laden op de bouw? Gebruik de laadladder.